Bijzondere Waarnemingen in 2019

5 januari 2019: Zwarte brandplekbekerzwam in het "Drents-Friese Wold"


Zwarte brandplekbekerzwam
Plicaria anthracina

Ronald Morsink (2019)
In augustus 2018 heeft er een heidebrand gewoed in het Drents-Friese Wold gelegen op de grens tussen Friesland en Drenthe. Voor mij een uitgelezen kans om daar naar brandplekpaddenstoelen te zoeken. Bij mijn bezoek op 5 januari kwam ik veel houtskoolbekertjes (Anthracobia species) tegen en verder diverse bekerzwammen onder dennen. Een van die bekerzwammen bleek thuis onder de microscoop prachtige ronde sporen met stekels te bezitten. Dit leidde mij al snel tot de Zwarte brandplekbekerzwam. Deze soort is zeer zeldzaam en is maar van 6 plekken in Nederland bekend. De soort is op het forum van waarneming.nl bevestigd door Henk Huijser. Onder dezelfde den groeide ook nog de Beroete brandplekbekerzwam (Plicaria endocarpoides) en wat verderop, ook onder den, de Violette brandplekbekerzwam (Peziza subviolacea). Beide soorten zijn zeldzaam en staan als bedreigd op de Rode lijst.

Literatuur:
Breitenbach & Kršnzlin (1981): Pilze der Schweiz 1: 64-65

9 februari 2019: Gele hersentrilzwam in het "Lage Bergse Bos" in Lansingerland (Zuid-Holland)


Gele hersentrilzwam
Tremella aurantia

Henk van der Wijngaard (2019)
Op zaterdag 9 februari liep ik met Gerco Vos een rondje in het Lage Bergse Bos gelegen in de Zuid-Hollandse gemeente Lansingerland. Het is een bosrijk recreatiegebied met open stukken land en water. Tijdens onze wandeling zag ik een fors exemplaar van een gele trilzwam. Mij viel op dat de Gele korstzwam op hetzelfde stuk hout groeide. Hierdoor dacht ik dat het wel eens om de Gele hersentrilzwam zou kunnen gaan. Deze trilzwam parasiteert op het mycelium van de Gele korstzwam, terwijl de gewone Gele trilzwam dat doet op het mycelium van Peniophorasoorten. Onderzoek aan de sporen (gemiddeld 8,3 x 6,7 μm groot) van Cees Roobeek en Hans Adema wees uit dat het inderdaad de Gele hersentrilzwam betrof. De sporen van de Gele trilzwam zijn aanzienlijk groter. De Gele hersentrilzwam is uiterst zeldzaam in Nederland, maar wordt mogelijk soms aangezien voor de Gele trilzwam.

Literatuur:
N. Dam & M. Dam (2003): Begin eens met.... de Gele trilzwam. Coolia 47(1): 29-33

10 januari 2019: Late grauwkop in natuurgebied "De Zumpe" Bij Doetinchem


Late grauwkop
Lyophyllum platypus
Late grauwkop
Marjon van der Vegte (2019)
Vanwege de zachte winter ging ik 10 januari naar De Zumpe bij Doetinchem. Op allerlei vergane bladeren of humus etc. kunnen we nog best wat aantreffen. In een vochtige greppel waar Hazelaar, Vlier en Wilg staat, vond ik een aantal bleke paddenstoelen op vergane bladeren die opvielen door een sterke meelgeur. De variabele sporen die ik later thuis door de microscoop zag, deden mij aan een Lyophyllum denken, terwijl de habitus ook wel veel had van een Clitocybe.
Toen Thom Kuyper op de Nieuwjaarsbijeenkomst van de NMV ook een Lyophyllum opperde en thuis de test met ijzersulfaat en acetokarmijn positief uitviel (siderofiele basidiŽn aanwezig) vond ik in het iconische werk van Ludwig een beschrijving van de Late grauwkop, welke prima voldeed. Gerrit Jansen bevestigde de determinatie. Deze zeer zeldzame paddenstoel wordt waarschijnlijk vaker aangezien voor een Clitocybe zoals bijvoorbeeld C. candicans, die ook op blad kan groeien.

Literatuur:
Erhard Ludwig (2000). Pilzcompendium Band 1, blz. 318